Thị trường xây dựng Việt Nam đa dạng với nhiều loại vật liệu, trong đó gạch đất nung luôn giữ vị trí cốt lõi bởi sự quen thuộc và tính phổ biến. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài mộc mạc ấy là những đặc tính riêng biệt về độ bền, khả năng chịu lực và quy trình sản xuất tiềm ẩn những tác động môi trường đáng cân nhắc. Khám phá sâu hơn về chủng loại và ứng dụng của loại gạch truyền thống này sẽ giúp bạn đưa ra lựa chọn sáng suốt cho tổ ấm của mình, với sự đồng hành từ Nhà TO.
1. Gạch Đất Nung
Cấu Tạo
Gạch đất nung, hay còn gọi là gạch đỏ hoặc gạch Tuynel, là một vật liệu xây dựng truyền thống và phổ biến tại Việt Nam. Loại gạch này được sản xuất từ đất sét, trải qua quá trình nhào trộn với nước, tạo hình và nung ở nhiệt độ cao. Quy trình sản xuất cơ bản bao gồm:
- Trộn đất sét với nước, nhào kỹ và cho vào khuôn để định hình.
- Phơi khô viên gạch sau khi tạo hình.
- Đốt gạch trong lò ở nhiệt độ cao cho đến khi đạt màu đỏ nâu đặc trưng.
- Để nguội hoàn toàn để đảm bảo độ cứng và chắc.
Gạch đất nung là loại gạch xây nhà được ứng dụng phổ biến nhất hiện nay.
Đặc Tính
- Ưu điểm: Giá thành rẻ, dễ dàng tìm kiếm và sử dụng rộng rãi.
- Nhược điểm: Độ chịu lực không cao, dễ vỡ, dẫn đến hao hụt trong quá trình vận chuyển và thi công. Quy trình sản xuất truyền thống có thể gây ô nhiễm môi trường do phát thải khí độc hại.
Quy Cách
Các loại gạch nung phổ biến bao gồm gạch lỗ (2 lỗ, 4 lỗ, 6 lỗ) với kích thước như 220x105x60mm hoặc 80x80x180mm, và gạch đặc với các kích thước như 100mm, 150mm.
Ứng Dụng
Gạch đất nung được ứng dụng đa dạng trong các công trình nhà ở dân dụng, trường học, bệnh viện, và các công trình công cộng khác. Gạch lỗ thường dùng cho tường bao che và tường ngăn phòng, trong khi gạch đặc phù hợp cho các vị trí chịu lực, chống thấm như móng, tường móng, bể phốt, hoặc tường phòng tắm.
2. Gạch Không Nung
Cấu Tạo
Gạch không nung, còn gọi là gạch block, được sản xuất từ các vật liệu kết dính như xi măng, cát, đá hoặc các phế thải công nghiệp, mà không cần trải qua quá trình nung nóng ở nhiệt độ cao. Thay vào đó, gạch đạt cường độ cơ học thông qua quá trình tự đóng rắn hoặc ép dưới áp lực cao.
Gạch không nung đạt các chỉ số về cơ học mà không cần qua nhiệt độ.
Đặc Tính
Gạch không nung bao gồm nhiều chủng loại như gạch xi măng cốt liệu, gạch bê tông nhẹ, gạch polymer hóa, v.v. Loại gạch này có các đặc tính kỹ thuật đáng chú ý:
- Cường độ chịu nén cao, thường đạt từ 130-150 kg/cm² đối với gạch đặc.
- Khả năng kháng uốn tốt, khoảng 43 kg/cm².
- Độ hút ẩm tương đối thấp, khoảng 8 – 10%.
- Khả năng chịu nhiệt lên đến 1000 độ C.
Quy Cách
Các kích thước phổ biến của gạch không nung bao gồm 600x80x150 mm, 60x100x150mm, và 60x200x150mm.
Ứng Dụng
Gạch không nung được ứng dụng rộng rãi trong nhiều loại công trình, từ nhà ở dân dụng đến các tòa nhà cao tầng, cũng như các công trình phụ trợ, kè đê và trang trí. Mặc dù được đánh giá là thân thiện với môi trường, một số công trình sử dụng gạch không nung có thể gặp vấn đề về khả năng chống thấm.
3. Gạch Tàu
Gạch tàu lát sân
Đặc Tính
- Mang lại cảm giác mát mẻ vào mùa hè và ấm áp vào mùa đông.
- Có khả năng hút ẩm tốt và mang đậm nét thẩm mỹ truyền thống.
- Dễ bị bám rêu và phai màu theo thời gian, đặc biệt ở khu vực ẩm ướt.
- Khả năng chịu lực kém, dễ vỡ khi chịu tải trọng lớn.
- Có giá thành tương đối rẻ.
Quy Cách
Gạch tàu có nhiều kích thước và hình dạng khác nhau, phục vụ cho các mục đích sử dụng đa dạng:
- Gạch tàu BT: 300x340x18mm, trọng lượng khoảng 3,8 kg.
- Gạch tàu lá dừa: 30x300x20 mm, trọng lượng khoảng 3,5kg.
- Gạch tàu trơn: 30 x300 x20 mm, trọng lượng khoảng 3.35 kg.
- Gạch tàu lục giác: 200×200 x20 mm, trọng lượng khoảng 1,35kg.
- Gạch tàu nút: 300 x 300 x 20 mm, trọng lượng khoảng 1,35kg.
Ứng Dụng
Gạch tàu thường được sử dụng để lát sàn nhà theo phong cách truyền thống, lát thềm cầu thang, sân vườn, sân đình chùa, vỉa hè và quảng trường, tạo nên vẻ đẹp cổ kính và gần gũi.
4. Gạch Men
Cấu Tạo
Gạch men đặc trưng bởi lớp men phủ trên bề mặt phần xương gạch, tạo ra bề mặt đa dạng về độ bóng, mờ, nhám hoặc vân nổi.
Các loại gạch men
Đặc Điểm
Gạch men sở hữu nhiều ưu điểm nổi bật như độ chịu lực cao, độ hút nước thấp, khả năng chống mài mòn và chống trơn trượt tốt, đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng. Các tiêu chuẩn kỹ thuật, đặc biệt là khả năng chịu lực, sẽ cao hơn đối với gạch lát sàn so với gạch ốp tường.
Quy Cách
Gạch men lát sàn có các kích thước phổ biến như 200x200mm, 250x250mm, 300x300mm, 400x400mm, 500x500mm. Gạch men ốp tường có đa dạng kích cỡ hơn, từ 100x100mm, 105x105mm đến các loại lớn như 300x600mm hay 50x230mm.
Ứng Dụng
Chủ yếu được sử dụng để lát sàn, ốp tường, lát cầu thang, lối đi và các khu vực ẩm ướt như bể bơi.
5. Gạch Bông
Cấu Tạo
Gạch bông, hay còn gọi là gạch trang trí, là loại gạch lát có hoa văn cổ điển, được sản xuất thủ công hoặc bán tự động với sự hỗ trợ của máy ép thủy lực. Thành phần chính gồm 70% đất sét và 30% tràng thạch, nung ở nhiệt độ 1.100 độ C.
Gạch bông có nhiều loại hoa văn, họa tiết, màu sắc đa dạng.
Đặc Tính
Gạch bông nổi bật với sự đa dạng về chủng loại, màu sắc và kích thước đồng đều, mang tính thẩm mỹ cao với các hoa văn hình học phẳng. Màu sắc bền bỉ, chống chịu tốt với điều kiện môi trường, không bị rạn nứt hay ố mốc, phù hợp cả ốp lát nội và ngoại thất. Bề mặt gạch có độ cứng cao, chống trầy xước và trơn trượt.
Quy Cách
Các kích thước thông dụng của gạch bông bao gồm 140 x140 x14mm, 150 x 150 x16mm, 200 x 200 x16mm, và 300 x 300 x16mm.
Ứng Dụng
Gạch bông thường được dùng để ốp sàn nhà, trang trí tường phòng tắm, mặt bếp, phòng vệ sinh, cầu thang, lan can, quầy bar, bể bơi. Với tính thẩm mỹ cao, gạch bông cũng được sử dụng nhiều cho các không gian ngoại thất như hành lang và sân vườn.
6. Gạch Kính
Với ưu điểm có thể lấy sáng, gạch kính là loại gạch xây nhà được ưa chuộng hiện nay.
Cấu Tạo
Gạch kính là sản phẩm xây dựng độc đáo, được chế tạo từ khối kính cường lực, đảm bảo độ chịu nén cao, cách âm, cách nhiệt và chống thấm tốt.
Đặc Tính
- Bên trong mỗi viên gạch kính chứa chân không, giúp cách âm và cách nhiệt hiệu quả.
- Bề mặt ít bám bẩn, dễ dàng vệ sinh. Việc thay thế viên gạch bị hư hỏng cũng rất đơn giản.
- Độ bền cao, chống nấm mốc, mối mọt, duy trì tính thẩm mỹ lâu dài.
- Độ cách âm đạt khoảng 45%.
Quy Cách
Kích thước phổ biến của gạch kính hộp vuông là 190x190x95mm, với trọng lượng khoảng 2,3kg/viên.
Ứng Dụng
Gạch kính rất được ưa chuộng để ốp tường, tối ưu hóa việc lấy sáng cho không gian nội thất mà vẫn đảm bảo tính vững chắc và thẩm mỹ. Gạch kính cũng được sử dụng làm vách ngăn cho các khu vực khác nhau, kể cả những nơi chịu lực từ sàn và mái.
7. Gạch Thông Gió
Cấu Tạo
Gạch thông gió, còn gọi là gạch bông gió hoặc gạch hoa gió, là loại gạch có hoa văn tạo khe hở, dùng để lấy sáng và gió tự nhiên cho công trình. Gạch có thể làm từ đất nung, gốm, sứ hoặc xi măng, với nhiều màu sắc và hoa văn trang trí đa dạng.
Gạch thông gió hay còn gọi là gạch bông gió, gạch hoa gió.
Đặc Tính
- Tính thẩm mỹ cao với nhiều mẫu mã đa dạng.
- Độ chịu lực và chịu nén không cao, dễ vỡ trong quá trình vận chuyển và thi công.
- Khả năng chống ẩm kém, có thể bị rêu mốc và bạc màu theo thời gian.
Quy Cách
Các kích thước thông dụng của gạch thông gió bao gồm 500x500x60mm, 400x400x60mm, 300x300x60mm, và 200x200x60mm.
Ứng dụng
Gạch thông gió thường được sử dụng làm vách ngăn, tường trang trí, tạo điểm nhấn lấy sáng và gió cho nhà ở dân dụng, sân vườn, biệt thự, nhà hàng, quán cafe, và các công trình tâm linh như nhà thờ, chùa chiền.
8. Gạch Nhựa
Cấu Tạo
Gạch nhựa là vật liệu ốp sàn, chủ yếu bao gồm 90% nhựa PVC và 10% bột đá cùng các phụ gia khác. Bề mặt gạch có thể được thiết kế giả vân đá, gỗ hoặc sỏi.
Một số mẫu gạch nhựa giả chất liệu gỗ
Đặc Tính
- Khả năng chống ẩm, chống thấm và chống tĩnh điện tốt.
- Không bị cong vênh, co ngót, mối mọt, và giảm tiếng ồn khi di chuyển.
- Lớp bảo vệ bề mặt dày (0,3-0,5mm) đảm bảo độ bền cao.
- Thi công dễ dàng và có chi phí hợp lý.
Quy Cách
Gạch nhựa thường có dạng tấm chữ nhật với các kích thước phổ biến như 152,4 x 914,4 x 3mm; 1220x 178x 3mm. Ngoài ra còn có loại hình vuông với kích thước 457,2 x 457,2x3mm.
Ứng Dụng
Chủ yếu được sử dụng để ốp sàn nội thất cho phòng ngủ, phòng khách, bếp, nhà vệ sinh. Đôi khi cũng được dùng cho một số hạng mục ngoại thất.
9. Gạch Cao Su
Gạch cao su được làm từ cao su EPDM thô.
Cấu Tạo
Gạch cao su được làm từ cao su EPDM thô, có bề mặt xốp, nhẹ, chuyên dụng cho các khu vực yêu cầu khả năng chống sốc và chống trơn trượt.
Đặc Tính
- Khả năng chống ồn, cách âm tốt và bám dính hiệu quả.
- Độ bền cao, có rãnh chống trượt và khả năng giảm sốc.
- Chịu được điều kiện thời tiết ngoài trời, bền màu.
- Dễ bắt cháy.
Quy Cách
Các loại gạch cao su phổ biến bao gồm:
- Gạch cao su chữ T: 200mm x 250mm
- Gạch cao su chữ nhật: 110mm x 220mm
- Gạch cao su “con sâu”: 225mm x 115mm
Ứng dụng
Loại gạch này được sử dụng chủ yếu để lát sàn tại các khu vực có mật độ sử dụng cao và yêu cầu về an toàn như trung tâm thương mại, khu công nghiệp, khu vui chơi giải trí, trường học, sân chơi, công viên, phòng trưng bày, triển lãm, và phòng tập gym.
Lan Chi
Để có cái nhìn toàn diện hơn về các vật liệu và kỹ thuật xây dựng, đừng quên khám phá thêm các bài viết chi tiết trong chuyên mục Kiến Trúc & Xây Dựng.
