Mâm ngũ quả là một phần không thể thiếu trong lễ Tết Việt Nam. Đây là nét văn hóa truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Mâm ngũ quả không chỉ đơn thuần là thức ăn mà mang ý nghĩa sâu xa về tài lộc, sức khỏe và sự may mắn cho gia đình. Do đó, việc sắp xếp mâm ngũ quả cần được thực hiện chu đáo và kỹ càng để đảm bảo ý nghĩa phong thủy và thẩm mỹ. Bài viết này sẽ cùng NHATO REVIEW khám phá cách bày mâm ngũ quả nghệ thuật ngày Tết sao cho vừa đẹp mắt, vừa ý nghĩa để mang lại may mắn trong năm mới.
Mâm ngũ quả ngày Tết là gì?
Mâm ngũ quả là một mâm trang trí xuất hiện trong dịp Tết nhằm thể hiện lòng thành kính và biết ơn tổ tiên cùng các vị thần. Mâm này gồm có năm loại trái cây khác nhau: mít, dừa, xoài, đu đủ và mãng cầu. Những loại trái cây này biểu trưng cho năm yếu tố trong vũ trụ: kim (mít), mộc (dừa), thủy (xoài), hỏa (đu đủ) và thổ (mãng cầu). Đây cũng chính là nguyên nhân nó được gọi là “ngũ quả” – năm loại quả.Mâm ngũ quả không chỉ là một phần của việc trang trí mà còn mang đậm ý nghĩa phong thủy. Theo quan niệm dân gian, việc đặt mâm ngũ quả trong dịp Tết sẽ mang lại tài lộc, sức khỏe và may mắn cho gia chủ trong năm mới. Vì thế, việc trình bày mâm ngũ quả cần được chú trọng và chuẩn bị kỹ lưỡng để phản ánh đúng ý nghĩa và đảm bảo sự cuốn hút.
Xem thêm: giá các loại gỗ làm nội thất
Ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết của từng vùng miền
Mâm ngũ quả thường được sắp xếp từ năm loại trái cây khác nhau, một biểu tượng được đề cập trong kinh Vu Lan Bồn với hình ảnh ẩn dụ của trái cây năm màu sắc. Từ góc độ văn hóa người Việt, con số 5 không chỉ là sự kết hợp đơn giản của năm loại quả mà còn chứa đựng ý nghĩa thâm thúy, tượng trưng cho khao khát ngũ phúc lâm môn, tức là những điều đem lại may mắn và thịnh vượng trong đời sống hàng ngày. 5 ý nghĩa bao gồm:
- Phú: Biểu trưng cho sự giàu sang và thịnh vượng với của cải sung túc.
- Quý: Kí hiệu cho phẩm chất cao quý, tinh tế và thanh lịch trong cuộc sống.
- Thọ: Biểu hiện cho cuộc sống trường thọ, ổn định và hạnh phúc, với mục tiêu sống lâu trăm tuổi.
- Khang: Đại diện cho sức khỏe vững mạnh và năng động, thúc đẩy sự duy trì lối sống tích cực.
- Ninh: Tượng trưng cho cuộc sống yên bình, hài hòa và hòa hợp với thiên nhiên.
Tuy mỗi vùng miền ở Việt Nam lại có cách hiểu riêng về mâm ngũ quả, rất đáng để tìm hiểu thêm để nắm rõ truyền thống và văn hóa của từng vùng cần được khai phá. Dù cho mỗi vùng trên đất Việt đều giữ những nét đặc trưng riêng trong cách thể hiện mâm ngũ quả, hãy cùng tìm hiểu sự khác biệt ấy để hiểu sâu hơn về truyền thống và văn hóa của quê hương.
Ý nghĩa mâm ngũ quả ngày tết miền Bắc
Ở miền Bắc, mâm ngũ quả được đánh giá là đẹp và chuẩn khi bao gồm chuối xanh, bưởi, phật thủ, sung, hồng, quất, ớt, dứa,… và các loại quả phải rực rỡ nhưng đồng thời phải hài hòa theo nguyên tắc Ngũ hành.
Theo quan niệm này, màu trắng của kim, màu xanh lá của mộc, màu đen của thủy, màu đỏ của hỏa và màu vàng của thổ đều cần xuất hiện trong mâm ngũ quả. Chuối xanh, được bày thành nải, không chỉ biểu thị sự hoan tụ, sum vầy mà còn tượng trưng cho hơi ấm và tình đầm ấm. Bưởi, với màu vàng rực, tượng trưng cho sự phú quý và may mắn. Một số gia đình chọn phật thủ thay bưởi, vừa để duy trì ý nghĩa lưu giữ thần, Phật và gia tiên, vừa tạo ra không gian linh thiêng hơn trong gia đình, nơi mà tâm linh và truyền thống được tôn vinh. Quả quất cảnh, quả hồng và ớt đỏ được bày biện quanh mâm ngũ quả với sắc đỏ và vàng nổi bật, không chỉ làm điểm nhấn mà còn tượng trưng cho vận may và thành công. Quả dứa, với hương thơm riêng biệt, không chỉ là món ăn ngon mà còn gửi gắm kỳ vọng về một năm mới bình yên và hạnh phúc tràn đầy.
Tìm hiểu thêm: kinh nghiệm thi công điện dân dụng
Ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết miền Trung
Vùng đất miền Trung thường xuyên đối diện với những thách thức tàn khốc của thiên tai, bão lũ và hạn hán kéo dài, làm cho đất đai trở nên cằn cỗi, ít mỡ, và khó trồng cây trái. Do đó, mâm ngũ quả ở đây thường đi theo hướng giản đơn, không cầu kỳ về hình thức, với tinh thần “có gì cúng nấy,” chỉ cần lòng thành tâm là đủ.Các loại trái cây phổ biến trong mâm ngũ quả của người miền Trung thường bao gồm thanh long, chuối, dưa hấu, mãng cầu, dứa, sung, cam, và quýt. Mỗi loại trái cây không chỉ là nguồn dinh dưỡng quan trọng mà còn là biểu tượng cho sự kiên cường và sinh tồn dưới những điều kiện khắc nghiệt.
Trước nguy cơ từ thiên tai và hạn hán, việc chọn lựa cây trồng có khả năng chịu đựng cao như thanh long hay sung không chỉ đảm bảo nguồn thu nhập ổn định cho người dân miền Trung mà còn thể hiện sức mạnh đối mặt với thử thách thiên nhiên. Mâm ngũ quả của họ không chỉ đóng vai trò tâm linh mà còn tượng trưng cho sự chất phác và chân thành trong đời sống thường nhật. Trước khó khăn, họ tận dụng những gì sẵn có, biến mâm ngũ quả thành hiện thân của lòng biết ơn và tinh thần đoàn kết.
Ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết miền Nam
Người dân miền Nam lưu giữ truyền thống bày mâm ngũ quả để cầu mong “Cầu sung vừa đủ xài,” gửi gắm nguyện vọng cho một năm mới thịnh vượng, đầy đủ. Mâm ngũ quả ở miền Nam thường gồm 5 loại trái: mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, và xoài. Mỗi loại trái cây không chỉ mang lại hương vị tuyệt vời mà còn chứa đựng những giá trị tâm linh và biểu trưng. Khi thờ cúng mâm ngũ quả, người miền Nam rất cẩn thận loại bỏ những loại trái có phát âm mang ý nghĩa không tốt. Ví dụ, chuối được coi là biểu tượng của sự trở ngại và khó khăn trong kinh doanh, hay lê, tượng trưng cho sự thất bát. Cam và quýt cũng tránh dùng để thờ cúng, vì âm thanh của chúng gợi nhắc đến những từ có ý nghĩa tiêu cực.
Việc sắp xếp mâm ngũ quả miền Nam thường bắt đầu bằng cách đặt đu đủ, dừa, xoài ở phía trên mâm vì chúng có kích thước to và nặng, giúp các loại trái khác được bày biện ổn định. Điều này không chỉ là nét truyền thống văn hóa mà còn thể hiện sự khéo léo và trật tự trong cuộc sống.
Bí quyết bày mâm ngũ quả ngày Tết đẹp
Việc trình bày mâm ngũ quả không chỉ đơn giản là sắp các loại trái cây lên mâm và đặt lên bàn thờ. Để mâm ngũ quả thực sự đẹp mắt và mang lại may mắn cho gia đình, chúng ta cần tuân theo một số nguyên tắc và cách trình bày riêng biệt cho từng vùng miền.
Bố trí mâm ngũ quả ngày Tết tại miền Bắc
Trong mâm ngũ quả dịp Tết ở miền Bắc, nải chuối xanh giữ vai trò thiết yếu, nằm ở vị trí thấp nhất như một bàn tay nâng đỡ, tượng trưng sự che chở và bảo vệ gia chủ. Quả bưởi vàng cùng với phật thủ được đặt giữa nải chuối, trở thành tâm điểm nổi bật. Các loại trái cây khác được bày xung quanh, tạo nên bức tranh cân đối và hài hòa, không chỉ về màu sắc mà còn hợp phong thủy. Mâm ngũ quả không chỉ là biểu tượng trang trí mà còn là nguồn cảm hứng tâm linh trong dịp Tết. Nải chuối xanh, mang hình dáng cong đầy uyển chuyển, không chỉ biểu thị sự bảo vệ mà còn là biểu trưng cho sự ấm cúng và hạnh phúc gia đình. Quả bưởi và phật thủ, nổi bật giữa nải chuối, không chỉ tô điểm cho mâm ngũ quả mà còn mang theo những khát vọng tốt đẹp cho một năm mới đầy may mắn và thành công.
Cách sắp xếp mâm ngũ quả này không chỉ lưu giữ nét truyền thống mà còn thể hiện tình cảm chân thành và lòng biết ơn đối với cuộc sống. Sự chọn lọc cẩn thận từng loại trái cây không chỉ là nghệ thuật trang trí mà còn thể hiện lòng chăm sóc dành cho tổ ấm.
Đọc thêm: Màu sơn đẹp cho mùa đông: Nên chọn gam nào cho nhà ở?
Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết miền Trung
Vì không có quy định cụ thể, cách trình bày mâm ngũ quả ở miền Trung trong dịp Tết thường mang vẻ giản dị và không cầu kỳ. Thường thì, những quả lớn và nặng được đặt ở đáy mâm, trong khi các loại quả nhỏ hơn được xếp phía trên, tạo nên một bức tranh hài hòa và thu hút cho bàn tiệc.
Mặc dù không có quy tắc nghiêm ngặt, nhưng cách sắp xếp mâm ngũ quả tại miền Trung thường mang đến cái nhìn chung thanh lịch và sáng tạo. Sự lựa chọn trái cây không chỉ dựa vào hình dáng mà còn mang ý nghĩa tâm linh, biểu trưng cho may mắn và phát đạt trong năm mới.
Cách bày mâm ngũ quả ngày tết miền Nam
Sắp xếp mâm ngũ quả cho ngày Tết ở miền Nam không quá phức tạp, tuy nhiên, nó đòi hỏi sự hòa hợp về sắc màu và bố cục cân đối. Thông thường, người miền Nam hay đặt những loại trái cây to, nặng, và có màu xanh ở dưới cùng, còn các loại quả nhỏ hơn và chín mọng sẽ nằm ở phần trên. Một nét đặc trưng là cần bố trí sao cho tạo thành hình ngọn tháp, và cặp dưa hấu thường được đặt riêng ở hai bên mâm ngũ quả, tạo nên một bức tranh hài hòa và cuốn hút cho không gian lễ hội.
Dù có vẻ đơn sơ, việc bày biện mâm ngũ quả đích thực là một nghệ thuật đòi hỏi sự tinh tế và sáng tạo. Mỗi loại trái cây được lựa chọn không chỉ dựa vào hình dáng và màu sắc mà còn mang theo ý nghĩa tâm linh. Đây không chỉ là cách trang trí bữa tiệc Tết mà còn thể hiện lòng biết ơn và kính trọng đối với ngày lễ quan trọng này. Sâu xa hơn về nghệ thuật mâm ngũ quả miền Nam, ta có thể thấy rõ sự hòa quyện giữa truyền thống và sự đổi mới. Mỗi năm, người Nam Bộ không chỉ giữ vững các giá trị truyền thống mà còn mang đến những yếu tố sáng tạo mới mẻ, tạo nên một mâm ngũ quả đầy phong cách và độc đáo. Việc tạo ra không gian lễ hội thu hút không chỉ làm hài lòng giác quan mà còn kể câu chuyện về sự gắn kết, biết ơn và niềm vui trong gia đình.
Những lưu ý khi trang trí mâm ngũ quả ngày tết
Mâm ngũ quả không chỉ là vật trang trí ngày tết, mà còn chứa đựng giá trị văn hóa sâu sắc theo nguyên lý ngũ hành của người phương Đông. Vì thế, trong quá trình chuẩn bị mâm ngũ quả, bạn cần chú ý những điều sau:
- Chọn các loại trái cây mang ý nghĩa phù hợp và đảm bảo đủ 5 màu sắc đại diện cho ngũ hành.
- Chú ý cách bảo quản trái cây để giữ được độ tươi lâu dài.
- Chỉ bày những loại quả cần thiết và chú trọng đúng số lượng, không nên bày quá nhiều để giữ được vẻ đẹp tinh tế của mâm ngũ quả.
- Chọn trái cây đồng đều về kích thước để mang lại sự cân đối cho mâm ngũ quả, vừa tăng độ thẩm mỹ vừa phù hợp với phong thủy.
Hướng dẫn chọn quả cho mâm ngũ quả trang trí ngày tết
Để có một mâm ngũ quả đẹp và đúng theo phong thủy, cần chọn lựa những quả tươi ngon và bền lâu. Dưới đây là một vài gợi ý cho bạn khi chọn quả ngày tết:
- Chọn loại quả vừa chín, màu sắc tươi tắn phong phú.
- Nên chọn quả tươi không có vết bầm, dập, xước và còn nguyên cuống.
- Tránh rửa quả hoặc để quả ẩm khi trưng bày, vì sẽ làm quả mau héo và dễ bị thối nơi đọng nước.
Mỗi vùng miền có những nét văn hóa đặc sắc riêng không chỉ thể hiện qua đời sống mà còn qua các vật dụng trang trí tết như mâm ngũ quả. Bài viết trên đã cung cấp thông tin về cách sắp xếp và ý nghĩa mâm ngũ quả theo từng vùng. NHA TO REVIEW hy vọng với thông tin và hình ảnh trên, bạn có thể chọn lựa mâm ngũ quả phù hợp để chưng trên bàn thờ tổ tiên hoặc trang trí trong nhà theo đúng phong thủy.
