Việc đăng ký cư trú theo hộ khẩu truyền thống đã gắn bó với người Việt Nam qua nhiều thế hệ, đóng vai trò quan trọng trong quản lý hành chính. Tuy nhiên, khi xã hội phát triển, những quy định về cư trú cũng có nhiều thay đổi, đặt ra câu hỏi về sự cần thiết và các điều kiện để có thể nhập hộ khẩu. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, hãy cùng NHATO Review khám phá chi tiết.
1. Hộ Khẩu Là Gì?
Theo quy định của Luật Cư trú năm 2006, sổ hộ khẩu là văn bản hành chính do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho hộ gia đình hoặc cá nhân đã đăng ký thường trú, có giá trị pháp lý để xác định địa chỉ thường trú của công dân.
Sổ hộ khẩu là công cụ quản lý dân số dựa trên hộ gia đình của Nhà nước Việt Nam.
Hiểu một cách đơn giản, hộ khẩu là phương thức quản lý dân số của Nhà nước Việt Nam, chủ yếu dựa trên mô hình hộ gia đình. Đây là một công cụ và thủ tục hành chính thiết yếu, giúp Nhà nước kiểm soát và quản lý việc cư trú của công dân. Chế độ hộ khẩu được thiết lập với mục tiêu kép là duy trì trật tự xã hội và hỗ trợ công tác quản lý kinh tế đất nước.
2. Điều Kiện Nhập Hộ Khẩu Thường Trú
Một độc giả có đặt câu hỏi: “Tôi đã tạm trú tại nhà chú ruột được 03 năm và muốn nhập hộ khẩu vào đó để thuận tiện cho công việc. Xin luật sư cho biết điều kiện nhập hộ khẩu thường trú là gì?”
(Anh Minh Huy – Hà Nội)
Các điều kiện cần đáp ứng để được nhập hộ khẩu thường trú.
Trả lời:
Theo quy định tại Khoản 2, Điều 1 Luật Cư trú sửa đổi, bổ sung năm 2013 (bổ sung Điều 20 Luật Cư trú năm 2006), các trường hợp sau đây được phép nhập hộ khẩu thường trú:
a) Vợ về ở với chồng; chồng về ở với vợ; con về ở với cha, mẹ; cha, mẹ về ở với con.
b) Người hết tuổi lao động, người nghỉ hưu, nghỉ mất sức, nghỉ thôi việc về ở với anh, chị, em ruột.
c) Người khuyết tật, người mất khả năng lao động, người bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức, điều khiển hành vi về ở với anh, chị, em ruột, cô, dì, chú, bác, cậu ruột hoặc người giám hộ.
d) Người chưa thành niên không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không còn khả năng nuôi dưỡng về ở với ông, bà nội, ngoại, anh, chị, em ruột, cô, dì, chú, bác, cậu ruột hoặc người giám hộ.
đ) Người thành niên độc thân về ở với ông, bà nội, ngoại, anh, chị, em ruột, cô, dì, chú, bác, cậu ruột.
e) Ông, bà nội, ngoại về ở với cháu ruột.
Dựa trên quy định này, trường hợp của bạn Minh Huy hoàn toàn đủ điều kiện để được nhập hộ khẩu vào nhà chú ruột.
3. Vai Trò Của Sổ Hộ Khẩu Thường Trú
Xác định nơi cư trú: Sổ hộ khẩu là bằng chứng pháp lý ghi nhận nơi công dân thường xuyên sinh sống. Trong những tình huống không xác định được nơi ở hiện tại, sổ hộ khẩu đóng vai trò là căn cứ để xác định nơi cư trú của cá nhân đó.
Sổ hộ khẩu ghi nhận nơi cư trú ổn định của một cá nhân.
Cơ sở cho các giao dịch bất động sản và thừa kế: Khi thực hiện các giao dịch liên quan đến nhà đất như chuyển nhượng, mua bán, hoặc nhận thừa kế, sổ hộ khẩu là giấy tờ pháp lý quan trọng. Nó cũng đảm bảo việc thi hành án liên quan đến quyền sử dụng đất và thời hạn sử dụng đất.
Thực hiện các thủ tục hành chính: Ngoài việc xác định nơi cư trú hợp pháp, sổ hộ khẩu còn là giấy tờ bắt buộc để thực hiện nhiều thủ tục hành chính và giao dịch dân sự khác theo quy định của pháp luật, bao gồm:
- Giao dịch mua bán, chuyển nhượng bất động sản.
- Giao dịch, mua bán các tài sản có giá trị khác.
- Thủ tục đăng ký kết hôn.
- Thủ tục xin cấp hộ chiếu.
- Thủ tục đăng ký giấy khai sinh.
- Thủ tục đăng ký khai tử.
- Các thủ tục ủy quyền.
- Thủ tục nhận thừa kế.
4. Thời Điểm Bỏ Sổ Hộ Khẩu Giấy
Theo Thông tư 55/2021/TT-BCA, có hiệu lực từ ngày 01/07/2022, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thu hồi sổ hộ khẩu và sổ tạm trú. Thay vào đó, thông tin cư trú sẽ được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về cư trú. Kể từ thời điểm này, sổ hộ khẩu và sổ tạm trú sẽ không còn được cấp mới hoặc cấp lại khi người dân thực hiện các thủ tục sau:
- Đăng ký thường trú.
- Điều chỉnh thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú.
- Tách hộ khẩu.
- Xóa đăng ký thường trú.
- Đăng ký tạm trú và gia hạn tạm trú.
- Xóa đăng ký tạm trú dẫn đến thay đổi thông tin trong Sổ hộ khẩu và Sổ tạm trú.
Sổ Hộ Khẩu Điện Tử Thay Thế Sổ Giấy
Sổ hộ khẩu đóng vai trò quan trọng trong việc chứng minh thông tin cư trú và là giấy tờ cần thiết cho nhiều thủ tục pháp lý như đăng ký khai sinh, khai tử, kết hôn, cấp sổ đỏ, chuyển nhượng quyền sử dụng đất, xác nhận tình trạng hôn nhân, mua bán nhà đất.
Theo Luật Cư trú năm 2020, kể từ ngày 01/07/2022, mọi dữ liệu về cư trú đã được tích hợp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về cư trú. Do đó, khi sổ hộ khẩu giấy bị bãi bỏ, công dân chỉ cần xuất trình Thẻ Căn cước công dân (CCCD). Cơ quan chức năng sẽ tra cứu thông tin cư trú và nhân thân của công dân thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu này.
Trong trường hợp sổ hộ khẩu bị thu hồi theo quy định tại Khoản 2, Điều 26 Thông tư 55/2021/TT-BCA nhưng công dân vẫn cần giấy tờ để chứng minh thông tin cư trú, họ có thể yêu cầu cấp “Giấy xác nhận thông tin về cư trú”. Giấy này sẽ bao gồm các chi tiết về thời gian, địa điểm và hình thức đăng ký cư trú của cá nhân.
Hướng Dẫn Tra Cứu Số Sổ Hộ Khẩu
Thông thường, mã số sổ hộ khẩu được in trực tiếp trên sổ. Trong trường hợp không nhớ hoặc thất lạc sổ, bạn có thể tra cứu số sổ hộ khẩu thông qua website dịch vụ công của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam.
Để thực hiện tra cứu, bạn cần có số thẻ CCCD/CMND/hộ chiếu hoặc Mã số Bảo hiểm xã hội (BHXH) cá nhân. Các bước thực hiện như sau:
Thực hiện tra cứu thông tin trực tuyến trên Cổng dịch vụ công.
- Bước 1: Truy cập vào Cổng thông tin điện tử https://baohiemxahoi.gov.vn.
- Bước 2: Cuộn xuống dưới và chọn mục “Tra cứu trực tuyến”.
Tra cứu số sổ hộ khẩu điện tử bằng thông tin CCCD.
- Bước 3: Chọn “Tra cứu mã số BHXH” ở góc trên bên phải màn hình.
- Bước 4: Điền đầy đủ thông tin theo yêu cầu để tiến hành tra cứu. Bạn có thể chọn một trong hai phương thức sau:
- Sử dụng CCCD/CMND/hộ chiếu và ngày sinh.
- Sử dụng Mã số BHXH.
- Bước 5: Tích vào ô “Tôi không phải là người máy” và nhấn nút “Tra cứu”.
- Bước 6: Kết quả tra cứu sẽ hiển thị mã số sổ hộ khẩu của bạn tại mục “Mã hộ”.
Mục “Mã hộ” hiển thị số sổ hộ khẩu của bạn.
Bằng các bước trên, bạn đã có thể tra cứu thành công mã số sổ hộ khẩu của mình trên Cổng dịch vụ công BHXH Việt Nam.
Hy vọng những thông tin chi tiết trên đây từ Batdongsan.com.vn đã giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về khái niệm “hộ khẩu là gì”, các quy định pháp luật liên quan đến hộ khẩu thường trú, cũng như cách thức tra cứu thông tin hộ khẩu một cách nhanh chóng và chính xác.
Thu Phạm
Để cập nhật thêm những tin tức mới nhất về quy định pháp luật và các vấn đề dân sự, bạn đọc có thể khám phá thêm tại chuyên mục Tin tức.