Việt Nam tự hào sở hữu nhiều di sản văn hóa, trong đó có những Văn Miếu cổ kính mang đậm dấu ấn lịch sử và truyền thống hiếu học. Khám phá những công trình kiến trúc độc đáo này không chỉ là hành trình về quá khứ mà còn là cách để chúng ta hiểu sâu sắc hơn về nền giáo dục cha ông. Hãy cùng NHATO Hoàng Đức dạo bước qua những di tích lịch sử quý giá này.
Văn Miếu Quốc Tử Giám – Hà Nội , được xây dựng vào năm 1070 dưới thời vua Lý Thánh Tông, là trường đại học đầu tiên của Việt Nam, với việc thành lập Quốc Tử Giám vào năm 1076 dưới triều Lý Nhân Tông. Ngày nay, nơi đây không chỉ là một di tích lịch sử mà còn là biểu tượng cho nền tri thức và giáo dục của dân tộc Việt Nam.
Văn Miếu Mao Điền, tọa lạc tại làng Mậu Tài, xã Cẩm Điền, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương, từng là trung tâm tổ chức các kỳ thi Hương của trấn Hải Dương xưa và bốn lần đăng cai thi đại khoa dưới triều nhà Mạc. Đây là một trong những văn miếu có quy mô và lịch sử lâu đời nhất miền Bắc, chỉ đứng sau Văn Miếu Quốc Tử Giám.
Văn Miếu Xích Đằng, còn được biết đến với tên gọi Văn Miếu Hưng Yên, được xây dựng vào năm 1832, là một phần của quần thể di tích Phố Hiến lịch sử. Nơi đây từng là Văn Miếu của trấn Sơn Nam và hiện nay vẫn bảo tồn 9 tấm bia đá ghi danh các nhà khoa bảng của tỉnh Hưng Yên, minh chứng cho bề dày truyền thống hiếu học của vùng đất này.
Văn Miếu Bắc Ninh, có nguồn gốc từ thời Lê Sơ tại vùng Thị Cầu, xứ Kinh Bắc, nay thuộc thành phố Bắc Ninh, là nơi thờ Khổng Tử và Tứ Phối. Di tích này hiện còn lưu giữ 12 bia “Kim bảng lưu phương”, tôn vinh 677 vị đại khoa quê hương Kinh Bắc, thể hiện sự coi trọng của vùng đất này đối với nền giáo dục khoa cử.
Văn Miếu Huế (Văn Thánh Huế), được xây dựng năm 1808 dưới triều vua Gia Long, nằm bên bờ sông Hương thơ mộng. Ban đầu, do triều đình nhà Nguyễn chỉ tổ chức thi Hương, nên không có bia tiến sĩ nào được dựng. Đến thời Minh Mạng, khi các khoa thi Hội được mở ra, bia tiến sĩ mới bắt đầu xuất hiện, với tấm bia cuối cùng được dựng vào năm 1919, năm diễn ra khoa thi Hội cuối cùng dưới triều vua Khải Định.
Văn Miếu Diên Khánh, xây dựng năm 1803 theo chỉ dụ của vua Gia Long, tọa lạc tại thị trấn Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa. Công trình này được lập ra nhằm tôn vinh những người tài giỏi, đỗ đạt. Trải qua nhiều lần tu bổ, công trình đã bị ảnh hưởng trong chiến dịch “Tiêu thổ Kháng chiến” năm 1948 và được phục dựng lại tại vị trí mới vào năm 1959.
Văn Miếu Trấn Biên, xây dựng năm 1715, là văn miếu đầu tiên ở xứ Đàng Trong, có vai trò tôn vinh Khổng Tử, các danh nhân văn hóa và đào tạo nhân tài. Bị thực dân Pháp phá hủy năm 1861, công trình đã được khôi phục tại vị trí cũ và hoàn thành vào năm 2002, nay tọa lạc tại thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, với quy mô uy nghi và kiến trúc đẹp mắt.
Văn Thánh Miếu Vĩnh Long, có niên đại từ thế kỷ 19, được xây dựng nhằm đề cao Nho giáo và khuyến khích học tập. Công trình tọa lạc trên một khu đất rộng ven sông Long Hồ, với sự khởi xướng của Kinh lược sứ Nam Kỳ Phan Thanh Giản và Đốc học Nguyễn Thông, thể hiện sự quan tâm của các nhà lãnh đạo đối với giáo dục và văn hóa.
Văn Thánh Miếu Cao Lãnh, ban đầu được xây dựng năm 1857 và dời về vị trí hiện tại vào năm 1878, thuộc thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp. Công trình này ra đời với mục đích khuyến khích tinh thần học tập, nâng cao dân trí và bảo tồn các giá trị tinh túy của Nho học trong cộng đồng địa phương.
Còn rất nhiều câu chuyện lịch sử và văn hóa thú vị khác đang chờ bạn khám phá trong chuyên mục Tin tức.