Trong lĩnh vực bất động sản, các giấy tờ pháp lý cũ đôi khi gây bối rối vì không được định nghĩa rõ ràng, nhưng chúng lại là minh chứng quan trọng cho quyền sở hữu. Bài viết này sẽ giải mã thuật ngữ dân gian này và cung cấp lộ trình chi tiết để chuyển đổi sang sổ hồng, giúp bạn hoàn tất các thủ tục pháp lý một cách dễ dàng trên NHATO Hoàng Đức.
1. Sổ Trắng Là Gì?
Thuật ngữ “sổ trắng” không được định nghĩa chính thức trong hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam. Đây là cách gọi dân gian để chỉ các loại giấy tờ nhà đất cũ, có đặc điểm là màu trắng, được cấp trước đây để chứng minh quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đối với bất động sản. Các loại giấy tờ này phản ánh quy định và hình thức quản lý đất đai qua các thời kỳ lịch sử khác nhau của Việt Nam.
Sổ trắng là một loại giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, có nhiều hình thức khác nhau tùy thuộc vào thời điểm cấp.
Tùy thuộc vào thời điểm được cấp, sổ trắng có thể bao gồm nhiều loại giấy tờ khác nhau:
- Các giấy tờ được cấp trước ngày 30/4/1975, ví dụ như Văn tự đoạn mãi bất động sản, Bằng khoán điền thổ.
- Các giấy tờ được cấp sau ngày 30/4/1975, bao gồm giấy phép mua bán nhà, giấy chứng nhận (hoặc quyết định) quyền sở hữu nhà ở, giấy phép xây dựng do Ủy ban nhân dân cấp huyện công nhận quyền sở hữu nhà ở.
Hiện nay, theo quy định tại Điều 100 của Luật Đất đai năm 2013 và Điều 18 của Nghị định 43/2014/NĐ-CP, các loại giấy tờ được xem là sổ trắng và có giá trị pháp lý để chứng minh quyền sử dụng đất bao gồm:
- Văn tự mua bán nhà ở, trao đổi nhà ở, tặng cho nhà ở, thừa kế nhà ở gắn liền với đất, có chứng nhận của cơ quan thuộc chế độ cũ.
- Văn tự đoạn mãi bất động sản (nhà ở và đất ở) có chứng nhận của cơ quan thuộc chế độ cũ.
- Bằng khoán điền thổ.
- Giấy tờ mua nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước theo quy định của pháp luật, giấy tờ thanh lý, hóa giá nhà ở gắn liền với đất ở.
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp hoặc có tên trong Sổ địa chính, Sổ đăng ký ruộng đất trước ngày 15/10/1993.
Đáng chú ý, theo quy định tại Nghị định 84/2008/NĐ-CP, kể từ ngày 01/01/2008, các giao dịch liên quan đến “giấy trắng” yêu cầu phải thực hiện thủ tục chuyển đổi sang giấy hồng hoặc giấy đỏ. Tuy nhiên, những loại giấy trắng chỉ chứng nhận quyền sở hữu nhà ở nhưng có ghi rõ diện tích đất khuôn viên thì vẫn được công nhận quyền sử dụng đất gắn liền. Các trường hợp này có thể được chuyển đổi thành Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất (tức sổ hồng mới).
2. Hồ Sơ Chuyển Từ Sổ Trắng Sang Sổ Hồng
Sau khi đã hiểu rõ “sổ trắng là gì”, nhiều người dân quan tâm đến quy trình và các loại giấy tờ cần thiết để chuyển đổi từ sổ trắng sang sổ hồng. Theo Khoản 1 Điều 8 Thông tư 24/2014/TT-BTNMT, cá nhân và hộ gia đình có nhu cầu chuyển đổi sang sổ hồng cần chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ, bao gồm các loại giấy tờ sau:
- Đơn đăng ký cấp Giấy chứng nhận theo Mẫu số 04a/ĐK.
- Các giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 100 Luật Đất đai 2013 và Điều 18 Nghị định 43/2014/NĐ-CP.
- Hai bản chính bản vẽ sơ đồ nhà ở, đất ở do tổ chức có tư cách pháp nhân về đo vẽ nhà đất lập.
- Hai bản sao chứng thực chứng minh nhân dân hoặc căn cước công dân, sổ hộ khẩu của chủ sở hữu nhà ở, đất ở.
- Chứng từ thể hiện nghĩa vụ tài chính và các giấy tờ liên quan đến việc miễn, giảm nghĩa vụ tài chính về đất đai, tài sản gắn liền với đất (nếu có).
Khi nộp hồ sơ, người dân có thể lựa chọn một trong ba phương thức sau:
- Nộp bản chính của các giấy tờ.
- Nộp bản sao của các giấy tờ và xuất trình bản chính để cán bộ tiếp nhận hồ sơ kiểm tra, đối chiếu và xác nhận vào bản sao.
- Nộp bản sao của các giấy tờ đã được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật.
3. Trình Tự Chuyển Đổi Sổ Trắng Sang Sổ Hồng
Bước 1. Nộp hồ sơ
Cá nhân và hộ gia đình có nhu cầu chuyển đổi từ sổ trắng sang sổ hồng cần mang bộ hồ sơ đã chuẩn bị đến nộp tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có bất động sản. Ngoài ra, nếu không nộp tại cấp xã, có thể nộp hồ sơ tại Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện hoặc Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất đai cấp huyện (nếu chưa có Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai). Đối với những địa phương đã tổ chức bộ phận một cửa, người dân có thể nộp hồ sơ tại đây để tiếp nhận và trả kết quả thủ tục hành chính.
Bước 2. Thẩm định hồ sơ
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Văn phòng đăng ký đất đai sẽ tiến hành kiểm tra tính pháp lý và sự đầy đủ của hồ sơ. Cơ quan này sẽ xác nhận vào đơn đề nghị về lý do cấp đổi Giấy chứng nhận. Tiếp đó, hồ sơ sẽ được lập trình lên cơ quan có thẩm quyền để xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất. Song song đó, cơ sở dữ liệu đất đai và hồ sơ địa chính sẽ được chỉnh lý và cập nhật.
Bước 3. Trả kết quả
Văn phòng đăng ký đất đai sẽ trao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất cho người được cấp. Trong trường hợp hồ sơ được nộp tại cấp xã, Giấy chứng nhận sẽ được gửi về Ủy ban nhân dân cấp xã để người dân đến nhận. Người nộp hồ sơ cần đến nhận kết quả theo đúng thời gian ghi trên giấy hẹn.
Để hiểu rõ hơn về các vấn đề liên quan đến pháp lý nhà đất và quy trình chuyển đổi giấy tờ, hãy khám phá thêm các bài viết chi tiết trong chuyên mục Kiến Trúc & Xây Dựng.